Adrannau Arweiniad i Lygredd » Aer ym Mhort Talbot

Adrannau Arweiniad i LygreddCael gwybod am y mathau canlynol:
Pwyntiau Allweddol:
  • Gosodwyd meincnodau ar gyfer pob un o'r prif lygryddion,
    ac fe'u defnyddir i gymharu lefelau llygredd.
  • Cytunwyd ar 'Safonau Ansawdd Aer' gan banel o arbenigwyr iechyd ar gyfer pob un o'r prif lygryddion. Bernir bod lefelau llygredd sy'n is na'r safonau hyn yn dderbyniol o gofio'r hyn sy'n hysbys am effeithiau'r llygryddion unigol ar iechyd a'r amgylchedd.
  • Mae 'Bandiau Llygryddion Aer' yn dosbarthu lefelau mewn bandiau. Fe'u bwriedir fel offeryn i helpu'r cyhoedd i asesu effeithiau llygredd sy'n uwch na throthwy penodol ar iechyd.
  • Cyflwynwyd 'Mynegai Llygredd Aer' i roi mwy o wybodaeth benodol am lefelau llygredd drwy gyfrwng system fynegai sy'n hawdd ei deall. Mae'r mynegai'n cydweddu â'r Bandiau Llygredd Aer.
  • Mae 'Nodau Llygredd Aer' yn cynrychioli targedau'r Llywodraeth ar gyfer gwella ansawdd aer yn y tymor canolig (y pum mlynedd nesaf fwy neu lai).
  • Rhaid i awdurdodau lleol asesu lefelau llygredd yn eu hardaloedd a pharatoi cynlluniau gweithredu os yw'n debygol na fydd y nodau hynny'n cael eu cyflawni.
  • Ceir digwyddiadau llygredd gronynnol pan fo gwyntoedd dwyreiniol yn chwythu lefelau uchel o fater gronynnol o ardaloedd diwydiannol canolbarth Ewrop.
  • Mae cyfnodau o ddaearu plu mwg yn digwydd pan fo amodau tywydd penodol yn gwthio allyriadau o simneiau diwydiannol mawr i lefel y ddaear.
Yn ôl i frig y dudalen
Safonau Ansawdd Aer
Penderfynwyd ar Safonau Ansawdd Aer ar gyfer pob un o'r wyth prif lygrydd. Mae pob un wedi'i osod ar grynodiad, a gaiff ei fesur dros gyfnod penodol, y mae'r lefelau llygredd sy'n is na hynny'n dderbyniol o gofio'r hyn sy'n hysbys am ei effeithiau ar iechyd a'r amgylchedd.
Mae 'gormodiant' o ran safon yn gyfnod o amser pan fo'r crynodiad yn uwch na'r hyn a bennwyd. Disgrifir diwrnod pan fo gormodiant o'r fath yn digwydd yn 'ddiwrnod gormodiant'. Dyma enghraifft:
Y safon ar gyfer nitrogen deuocsid yw 150ppb wedi'i fesur fel cymedr awr. Mae dadansoddydd yn cofnodi crynodiadau cymedrig yr awr sy'n uwch na 150ppb rhwng 10:00 ar 1 Rhagfyr a 04:00 ar 2 Rhagfyr. Felly, aed y tu hwnt i'r Safon Ansawdd Aer ar gyfer nitrogen deuocsid chwe gwaith ar ddau ddiwrnod gormodiant.
Yn ôl i frig y dudalen
Bandiau Ansawdd Aer
Fel yr uchod, dosbarthwyd lefelau llygredd aer mewn bandiau. Mae'r bandiau hyn yn helpu'r cyhoedd i asesu effeithiau iechyd posib y llygredd sy'n uwch na throthwyau penodol (a ddangosir yn rhan 2).
Mae'r trothwy cyntaf, y 'Trothwy Safonol', wedi'i seilio ar y Safon Ansawdd Aer ar gyfer pob llygrydd. Y trothwyau eraill yw'r lefelau 'Gwybodaeth' a 'Rhybuddio' sy'n unol â Chyfarwyddebau'r GE ar Ansawdd Aer. Dangosir isod y bandiau a'r trothwyau sy'n eu gwahanu.
Disgrifir unrhyw grynodiad sy'n is na'r trothwy Safonol fel 'llygredd aer isel'. Disgrifir lefel rhwng y trothwyau Safonol a Gwybodaeth fel 'Cymedrol', rhwng Gwybodaeth a Rhybuddio fel 'Uchel' ac yn uwch na'r trothwy Rhybuddio fel 'Uchel Iawn'.
Rhennir pob band yn gategorïau mynegai. Barnwyd nad oedd y bandiau ar eu pennau eu hunain yn ddigon manwl o ran lefelau llygredd, a'r system fynegai bellach yw sail yr holl adrodd ar ansawdd aer ledled y DU.
Mae'r amser sy'n mynd heibio rhwng dod i gysylltiad â llygrydd ac i hynny achosi effeithiau iechyd niweidiol yn amrywio yn ôl y llygrydd. Mae'r amserau er mwyn cael crynodiadau cyfartalog felly'n amrywio i adlewyrchu hyn.
Yn ôl i frig y dudalen
Mae'r tabl isod yn dangos y berthynas rhwng y Bandiau Llygredd aer a'u trothwyau:
Disgrifiad Isel Cymedrol Uchel Uchel
Iawn
Sylffwr Deuocsid (ppb, cyfartaleddau 15 munud) <100 S 100-199 I 200-399 A >=400
Oson (ppb) <50 (cyfartaledd 8awr parhaus) 50-89 (cyfartaledd yr awr) 90-179 (cyfartaledd yr awr) >=180 (cyfartaledd yr awr)
Carbon monocsid (ppm, cyfartaledd 8 awr parhaus) <10 10-14 15-19 >=20
Nitrogen Deuocsid (ppb, cyfartaledd yr awr) <150 150-299 300-399 >=400
Gronynnau PM10 (µg/m3, cyfartaledd parhaus 24 awr) <50 50-74 75-99 >=100
S = Trothwy Safonol, G = Trothwy Gwybodaeth, Rh = Trothwy Rhybuddio
Yn ôl i frig y dudalen
Nodau Ansawdd Aer
Mae rheoliadau ansawdd aer y wlad hon wedi'u grwpio gyda'i gilydd yn Strategaeth Ansawdd Aer y Llywodraeth. Mae'r strategaeth hon yn disgrifio cynlluniau'r Llywodraeth i wella a diogelu ansawdd aer amgylcheddol yn y DU yn y tymor canolig. Nod y cynigion yw amddiffyn iechyd pobl a'r amgylchedd heb orfodi costau economaidd neu gymdeithasol annerbyniol.
Gosodwyd Nodau Ansawdd Aer ar gyfer wyth prif lygrydd gan y Strategaeth. Rhoddwyd cyfrifoldeb i awdurdodau lleol i asesu lefelau llygredd yn eu hardaloedd, ac yna gweithio tuag at gyflawni'r nodau hyn erbyn y dyddiadau a bennwyd. Mae'r llywodraeth yn disgwyl bod y nodau hyn yn cael eu cyflawni drwy gyfuniad o gamau cenedlaethol, rheoleiddio prosesau diwydiannol a gweithredu lleol.
Mae rhagamcanion sydd wedi'u seilio ar y data cyfredol ac astudiaethau modelu'n awgrymu y gellir cyflawni rhai o'r nodau drwy fesurau sydd eisoes yn bodoli, megis rheolaeth lymach ar allyriadau cerbydau a rheoleiddio diwydiant. Bydd nodau eraill yn fwy heriol a bydd gofyn bod awdurdodau lleol yn gweithredu'n lleol i leihau llygredd mewn meysydd penodol.
Mae'r nod ar gyfer oson yn un dros dro, ac heb ei gynnwys yn y rheoliadau. Y rheswm dros hyn yw bod llygryddion a gynhyrchir y tu allan i'r DU yn effeithio'n sylweddol ar lefelau oson. Mae gostwng llygredd oson yn gofyn am weithredu rhyngwladol ar y cyd.
Dangosir y Nodau Ansawdd Aer a'r dyddiadau targed isod. Mae'r nodau hyn yn debyg i'r Safonau Ansawdd Aer. Mae'r gwahaniaethau'n codi'n bennaf oherwydd bod yn rhaid i'r DU gydymffurfio â Chyfarwyddebau Ansawdd Aer Ewrop. Mae'n rhaid integreiddio'r gofynion a osodwyd ar y DU gan Gyfraith Ewrop yng Nghyfraith y DU. Mewn rhai achosion, mae safonau'r DU wedi'u disodli gan safonau Ewropeaidd. Wrth bennu'r nodau hyn, mae'r llywodraeth wedi ystyried y gost ac ymarferoldeb.
Lle byddai gostwng lefelau'n is na'r Safon bob amser yn 'anymarferol' neu'n gostus iawn, rhoddir hyn a hyn o ormodiant 'a ganiateir'. Er enghraifft, gellir cael gormodiant hyd at 35 gwaith y flwyddyn ar Safon 100ppb Sylffwr Deuocsid. Adolygwyd y Nodau Ansawdd Aer ym 1999 a chânt eu hadolygu'n gyson yn y dyfodol.
Yn ôl i frig y dudalen
Y Strategaeth Ansawdd Aer Genedlaethol - Nodau Ansawdd Aer
Bensen- 5ppb a fesurwyd fel cymedr blynyddol parhaus (31/12/2003)
1,3-Bwtadeuen- 1ppb a fesurwyd fel cymedr blynyddol parhaus (31/12/2003)
*Nitrogen Deuocsid (i)- 105ppb na ddylid mynd y tu hwnt iddo mwy na 18 gwaith y flwyddyn ac a fesurwyd fel cymedr bob awr (31/12/2005)
*Nitrogen Deuocsid (ii)- 21ppb a fesurwyd fel cymedr blynyddol parhaus (31/12/2005)
Gronynnau PM10 (i)- 50 µg/m3 na ddylid mynd y tu hwnt iddo mwy na 35 gwaith y flwyddyn ac a fesurwyd fel cymedr 24 awr (31/12/2004)
Gronynnau PM10 (ii)- 40 µg/m3 a fesurwyd fel cymedr blynyddol (31/12/2004)
Sylffwr Deuocsid (i)- 132ppb na ddylid mynd y tu hwnt iddo mwy na 24 gwaith y flwyddyn ac a fesurwyd fel cymedr bob awr (31/12/2004)
Sylffwr Deuocsid (ii)- 47ppb na ddylid mynd y tu hwnt iddo mwy na 3 gwaith y flwyddyn ac a fesurwyd fel cymedr 24 awr (31/12/2004)
Sylffwr Deuocsid (iii)- 100ppb na ddylid mynd y tu hwnt iddo mwy na 35 gwaith y flwyddyn ac a fesurwyd fel cymedr 15 munud (31/12/2005)
Carbon Monocsid- 10ppm a fesurwyd fel cymedr 8 awr parhaus (31/12/2003)
**Oson- 50ppb na ddylid mynd y tu hwnt iddo mwy na 10 gwaith y flwyddyn ac a fesurwyd fel uchafswm dyddiol o'r cymedr 8 awr parhaus (31/12/2005)
* Nodau dros dro yw'r rhain.

** Nod sydd y tu allan i reoleiddio Rheoli Ansawdd Lleol
Yn ôl i frig y dudalen